ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
176
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) عطاء دربارهء چيزى پرسيدند ، گفت نمىدانم . گفته شد حسن بصرى چنين و چنان مىگويد . عطا گفت : به خدا سوگند ميان سينهء من دلى چون دل حسن وجود ندارد . گويد عمرو بن عاصم ، از حمّاد بن سلمة ، از حميد ما را خبر داد كه مىگفت * در مكه بوديم ، شعبى به من گفت دوست مىدارم حسن وقتى خصوصى به من بدهد . من كه با حسن بصرى هم خانه بودم موضوع را به او گفتم . گفت هر وقت مىخواهد بيايد . گويد : شعبى آمد ، من بر در حجره ايستاده بودم . به شعبى گفتم : پيش او برو كه در خانه تنهاست . شعبى گفت : خوشتر مىدارم كه تو هم همراهم باشى . داخل خانه شديم . حسن رو به قبله نشسته بود و مىگفت : اى پسر آدم ، هيچ نبودى و تكوين يافتى ، چيزها خواستى و به تو ارزانى شد ، آنگاه چيزى از تو خواسته شد و ندادى چه بد كردى ، سپس اندكى به سويى مىرفت و بر مىگشت و دوباره همان سخنان را مىگفت و اين كار را چند بار تكرار كرد . گويد ، شعبى روى به من آورد و گفت : فلانى برگرد برويم كه اين شيخ در حالى غير از حال ماست . گويد عمرو بن عاصم ، از سليمان بن مغيره ، از يونس بن عبيد ما را خبر داد كه مىگفته است * حسن بصرى مقررى خود را گرفت و شروع به تقسيم كردن آن كرد . خانوادهاش نيازى را كه داشتند يادآورى كردند . گفت آنچه را از مقررى مانده است بگيريد و بدانيد كه در اين مقررى خيرى نيست مگر همينگونه رفتار شود . گويد عفان بن مسلم ، از حماد بن سلمه ، از حميد ، از حسن بصرى ما را خبر داد كه مىگفته است * بسيارى خنده از چيزهايى است كه دل را مىميراند . گويد عارم بن فضل ، از حماد بن زيد ، از محمد بن زبير ما را خبر داد كه مىگفته است * عمر بن عبد العزيز دربارهء وضع جسمى و چگونگى خوراك و پوشاك حسن بصرى از من پرسيد . عمر بن عبد العزيز گفت به من خبر رسيده است كه عمامه دودى رنگ مايل به سياه « 1 » بر سر مىنهاده است ؟ گفتم : آرى . گفت : آن گونه عمامه از لباسهاى ويژهء آن قوم است . سپس پرسيد آيا حسن را ديدى كه پيش عدى برود ؟ گفتم : آرى . سپس از مجلس او پرسيد كه آيا او را ديدى كه چيزى در حضور عدى بخورد ؟ گفتم : آرى . روزى طبقى آوردند و حسن از آن طبق شفتالويى برداشت و بخشى از آن را گاز زد و خورد و باقى ماندهاش را رد كرد .
--> ( 1 ) ظاهرا اين رنگ عمامهء پارسايان بوده است . ابن منظور در لسان العرب ذيل مادهء حرق و كلمهء حرقانيّه در اين باره توضيح داده است .